Επιστροφή

Διδακτικές Μέθοδοι

  Project

 

Ιστοριογραμμή

 

Επίλυση Προβλήματος

Landart

Παιχνίδια ρόλων

Σχεδιασμός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για την προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία, με θέμα τα απορρίμματα και τη διαχείρισή τους,  σύμφωνα με τις αρχές της Ιστοριογραμμής (Storyline), της Ιφιγένειας Ηλιοπούλου, Νηπιαγωγού,  Μ.Sc. στην Π.Ε.

Σχεδιασμός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για την προσχολική και πρώτη σχολική ηλικία, με θέμα τα απορρίμματα και τη διαχείρισή τους, των

Αναστασία Δημητρίου, Επίκουρης Καθηγήτριας του Τμήματος Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Δημοκρίτειου  Πανεπιστήμιου Θράκης Αλεξανδρούπολη

Βασιλεία Χρηστίδου, Επίκουρης Καθηγήτριας  Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας Βόλος

 

      Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία και αγωγή που στοχεύει στη διαμόρφωση πολιτών με κατάλληλες στάσεις απέναντι στο περιβάλλον, με κατάλληλη συμπεριφορά, που είναι εφοδιασμένοι με τις απαραίτητες γνώσεις για το περιβάλλον και τα συναφή προβλήματα, να ενδιαφέρονται για την προστασία του, να έχουν την διάθεση για ενεργό συμμετοχή, να έχουν δεξιότητες για την αναγνώριση και την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και τη βελτίωση του περιβάλλοντος (UNESCO, 1977).

    Οι διδακτικές αρχές και μέθοδοι που χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στοχεύουν γνωστικά, συναισθηματικά και ψυχοκινητικά:

Ø στη διαμόρφωση ενεργητικών μαθητών    

Ø στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης

Ø στην κινητοποίηση και αποδέσμευση συγκινήσεων

Ø στην καλλιέργεια της αισθητικής των μαθητών

Ø στην ενεργοποίηση όλων των αισθήσεων

       άρα

 Ø στην κατάκτηση γνώσης ενεργοποιώντας   το λογικό και  το συγκινησιακό σώμα

    Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Αναπτύσσει και προωθεί καινοτόμες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και διδακτικές στρατηγικές,  όπως οι παρακάτω:

 

  Project

     H μέθοδος project για την εκπαιδευτική διαδικασία σημαίνει έναν τρόπο ομαδικής εργασίας, στην οποία εμπλέκονται  αποφασιστικά όλα τα μέλη της σχολικής τάξης.

    Όλοι μαζί αποφασίζουν το θέμα που θα τους απασχολήσει, προγραμματίζουν τα βήματα της έρευνάς τους, διεξάγουν από μόνοι τους τις ενέργειες που απαιτούνται για να δοθούν οι απαντήσεις στο πρόβλημα, αναθεωρούν πιθανές αρχικές τους σκέψεις, καταλήγουν τέλος σε αποτελέσματα που τα αξιολογούν.  Κοινοποιούν τις εμπειρίες τους στην ευρύτερη κοινότητα του σχολείου ή στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

 

Η πορεία υλοποίησης ενός  project είναι η εξής:

κουκκίδα

Επιλογή του θέματος ( βλ. Ενδεικτική Θεματολογία  Δικτύου )

κουκκίδα

Αξιολόγηση διαγνωστική (διερεύνηση γνώσεων και στάσεων της Ομάδας σχετικά με το επιλεγμένο θέμα, μέσα από συζήτηση, ερωτηματολόγιο κλπ)

κουκκίδα

Καθορισμός στόχων

Ενδεικτικοί στόχοι:

Γνωστικοί 

Να αποκτήσουν οι μαθητές γνώσεις  πάνω στην παραγωγή , τη διαχείριση και τη διάθεση των απορριμμάτων

Να γνωρίσουν το θέμα της διάθεσης των απορριμμάτων στον τόπο τους  και να επικοινωνήσουν με φορείς πάνω στο θέμα αυτό

Να ενημερωθούν για τις μεθόδους διαχείρισης των απορριμμάτων που εφαρμόζονται σε άλλες περιοχές της χώρας αλλά και της Ευρώπης.

Συναισθηματικοί

Να συνειδητοποιήσουν τη στενή σχέση ανάμεσα στις δικές τους καταναλωτικές συνήθειες  και την παραγωγή απορριμμάτων, τη σπατάλη πρώτων υλών και τη σπατάλη ενέργειας.

Να αποκτήσουν θετική στάση απέναντι στη μείωση των απορριμμάτων, στον περιορισμό των συσκευασιών, στην επαναχρησιμοποίηση των υλικών και στην ανακύκλωση

Ψυχοκινητικοί

Να βιώσουν, μέσα από τη δραματοποίηση κ.ά., τις γνώσεις που θα αποκτήσουν  , νοιώθοντας ενθουσιασμό , απόλαυση και χαρά, να κινητοποιήσουν και να αποδεσμεύσουν συγκινήσεις

Να γίνουν ικανοί να συνεργάζονται σε ομάδες  

κουκκίδα

Σχεδιασμός και περιγραφή του προγράμματος (σχεδιασμός δραστηριοτήτων και καθορισμός χρονοδιαγράμματος υλοποίησης προγράμματος)

κουκκίδα

Καθορισμός ομάδων εργασίας - Κατανομή εργασιών

κουκκίδα

Έρευνα, συλλογή πληροφοριών (από ειδικούς επιστήμονες, τοπικούς φορείς, υπηρεσίες, βιβλία, περιοδικά, ταινίες, διαδίκτυο, κλπ)

κουκκίδα

Έρευνα πεδίου (παρατήρηση και καταγραφή στοιχείων, φωτογραφήσεις, μετρήσεις, συμπλήρωση φύλλων εργασίας, κλπ)

κουκκίδα

Αξιολόγηση διαμορφωτική (αξιολόγηση της πορείας υποομάδων σε τακτά χρονικά διαστήματα  με συζήτηση, ερωτηματολόγιο, παιχνίδια κ.ά, και με βάση την επίτευξη  των στόχων που τέθηκαν αρχικά, ανατροφοδότηση και επαναπροσδιορισμός του προγράμματος)

κουκκίδα

Σύνθεση της τελικής εργασίας με βάση τις εργασίες των υποομάδων

κουκκίδα

Αξιολόγηση τελική, εσωτερική (από τα μέλη της ομάδας ) και εξωτερική (από την εκπαιδευτική κοινότητα, επιστήμονες, τοπική κοινωνία)

κουκκίδα

Παρουσίαση της εργασίας στην τάξη ή στο ευρύτερο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.

 

Landart

 

   Το Landart εκφράζει καταρχήν μια περιβαλλοντική φιλοσοφία που γεννά δημιουργίες του ανθρώπου μέσα στο φυσικό περιβάλλον. Γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής τη δεκαετία του 60, στη συνέχεια εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και μετά από λίγο σ’ όλο  τον κόσμο. Συναντά  την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση  με δημιουργήματα μέσα στη φύση και σε πλήρη αρμονία μ’ αυτήν, με υλικά από τη φύση και προς χάρη της φύσης.

  Φύλλα, πέτρες, κλαδιά… με χρώματα της κάθε εποχής, αλλά και συλλεγμένα απορρίμματα, αποτελούν την πρώτη ύλη για τη δημιουργική αυτή δραστηριότητα. Κι ενώ ο άνεμος, η βροχή, ο ήλιος αποτελούν αστάθμητες παραμέτρους την ώρα της διαδικασίας έκφρασης, κι αφού είναι από την αρχή δεδομένο ότι δεν γίνεται να μεταφερθούν αλλού αυτά τα έργα τέχνης, ούτε να εκτεθούν σε άλλους χώρους, το Landart  εξελίσσεται. Ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις των εμπλεκομένων και δεν  διαφοροποιείται στο πεδίο της συναισθηματικής φόρτισης από τις άλλες μορφές τέχνης. 

Κύριες αρχές της μεθόδου Landart

κουκκίδα

είναι παιδοκεντρική, συμμετοχικά ενεργή

κουκκίδα

παρέχει  κίνητρο για αυτενέργεια, έκφραση και δημιουργικότητα

κουκκίδα

χρησιμοποιεί γόνιμα τις ανθρώπινες αισθήσεις και διευρύνει την αισθαντικότητα του ατόμου

κουκκίδα

απελευθερώνει και οδηγεί σε αυθόρμητη έκφραση

κουκκίδα

καλλιεργεί την παρατηρητικότητα, τη φαντασία συγχρόνως με ψυχοσυναισθηματικές δυνατότητες και ωθεί στην αισθητική, καλλιτεχνική καλλιέργεια του παιδιού

κουκκίδα

αναπτύσσει τους κύριους μηχανισμούς της δημιουργικότητας

κουκκίδα

απευθύνεται σε μαθητές όλων των δυνατοτήτων

 

 

Ιστοριογραμμή

   

     Η Ιστοριογραμμή είναι φιλοσοφία, στρατηγική, δημιουργική προσέγγιση ή μέθοδος που βασίζεται στη θεωρία του δομισμού (constructivism) και πρεσβεύει ότι η μάθηση είναι περίπλοκη και πολυεπίπεδη. Καθοδηγείται από την ήδη υπάρχουσα γνώση και εμπειρία του μαθητή (ενδείκνυται ως μέθοδος διαγνωστικής αξιολόγησης) και από το αξίωμα ότι οι μαθητές δομούν τη γνώση τους μέσα από την πράξη και την εμπειρία τους. Δημιουργεί  ένα πλαίσιο, ώστε το παιδί να μάθει μέσα από την ενεργή συμμετοχή του. Εξασφαλίζει δραστηριότητες, που αναδύονται από την πλοκή μιας ιστορίας και έλκουν το ενδιαφέρον του παιδιού να εμπλακεί σ’ αυτές, ώστε η ιστορία να εξελιχθεί (ενδείκνυται ως μέθοδος τελικής αξιολόγησης).

Τα κύρια συστατικά της είναι:

κουκκίδα

Η σκηνή της ιστορίας σε συγκεκριμένο χρόνο και τόπο

κουκκίδα

Οι άνθρωποι ή/και τα ζώα ή/και τα φυτά ή/και τα στοιχεία της φύσης

κουκκίδα

Ένας τρόπος ζωής προς εξερεύνηση

κουκκίδα

Αληθινά περιβαλλοντικά προβλήματα προς λύση

Κύριες αρχές της μεθόδου  Ιστοριογραμμής

κουκκίδα

είναι παιδοκεντρική, συμμετοχικά ενεργή, με υψηλό κίνητρο μάθησης

κουκκίδα

έχει δικό της οργανωτικό πλαίσιο

κουκκίδα

συνδέει βασικές δεξιότητες με τη ζωή

κουκκίδα

χειρίζεται ευαίσθητα θέματα

κουκκίδα

απευθύνεται σε μαθητές όλων των δυνατοτήτων

 

 

 

Παιχνίδια ρόλων

    Στα παιδιά αρέσει συχνά να δραματοποιούν καταστάσεις φανταστικές ή πραγματικές, να φτιάχνουν σενάρια και να αναλαμβάνουν ρόλους που τους παίζουν με αφοσίωση. Μιλούν μόνα τους, κάνουν φίλους τα παιχνίδια τους, μιμούνται, γίνονται  ηθοποιοί.  

    Αυτή η φυσική τάση αξιοποιείται  με τα παιχνίδια ρόλων,  καθώς οι μαθητές βιώνουν  στην τάξη καταστάσεις που συμβαίνουν στον έξω κόσμο, τον κόσμο των μεγάλων.

    Μέσα από τη δραματοποίηση μιας κατάστασης χρησιμοποιούνται διαφορετικοί κοινωνικοί παράγοντες ή ομάδες, μελετώνται τα κοινά σημεία και οι διαφορές τους, αναδεικνύονται οι συγκρούσεις, εκφράζονται οι απόψεις και τα συναισθήματα και αναζητείται η καλύτερη δυνατή λύση. Εμψυχώνοντας έναν ρόλο ταυτίζονται με το υποδυόμενο πρόσωπο κι εύκολα αποτυπώνονται στην ψυχή και στο μυαλό τους  αξίες  και  γνώσεις  που επιζητείται να αποκτήσουν. (βλ. Βιβλιογραφία )

 

Επίλυση προβλήματος

    Η  μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται για  να αναπτύξουν οι μαθητές δεξιότητες, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν σε άλλες περιπτώσεις στην ζωή και εργασία τους. Χαρακτηριστικό της είναι ότι ωθεί τους μαθητές σε απαντήσεις  μέσα από  την  εμπλοκή  τους  σε μια σειρά διανοητικών λειτουργιών, με κύριο σκοπό την κατανόηση ενός προβλήματος το οποίο τους απασχολεί. 

   Περιλαμβάνει ενεργητική και συνεργατική μάθηση, που  ωθείται από την επιθυμία να επιτευχθούν αποτελέσματα  και να βρεθούν λύσεις. Στον τομέα αυτό η διαδικασία μάθησης προσομοιάζει  τον πραγματικό χώρο εργασίας.
    Στην  εφαρμογή της επίλυσης προβλήματος ακολουθούνται σε γενικές γραμμές τα παρακάτω στάδια :

κουκκίδα

Εντοπισμός και διερεύνηση του προβλήματος/ζητήματος

κουκκίδα

Καθορισμός στόχων για την επίλυση (ή συμμετοχή στην επίλυση) του προβλήματος

κουκκίδα

Διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων

κουκκίδα

Σύνταξη κριτηρίων για την επιλογή της πιθανής/ρεαλιστικής λύσης (ή λύσεων)

κουκκίδα

Επιλογή της κατάλληλης λύσης (ή λύσεων) σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας

κουκκίδα

Σχεδιασμός  δράσης

κουκκίδα

Υλοποίηση της δράσης

κουκκίδα

Αξιολόγηση και ανατροφοδότηση της διαδικασίας

         (βλ. βιβλιογραφία- εκπαιδευτικό υλικό για διδακτικές προσεγγίσεις)

Αρχή